Repo
Repo, bir tarafın menkul kıymetleri (genellikle devlet tahvili veya hazine bonosu) belirli bir fiyattan satıp, aynı menkul kıymetleri önceden belirlenmiş daha yüksek bir fiyattan geri almayı taahhüt ettiği kısa vadeli borçlanma işlemidir. Repo, aslında menkul kıymet teminatıyla yapılan bir borçlanma yöntemidir ve genellikle bir geceden birkaç aya kadar olan sürelerde gerçekleştirilir. Satış ile geri alım fiyatı arasındaki fark, reponun maliyetini (faizini) oluşturur. Ters repo ise bu işlemin tam tersidir; menkul kıymet alınıp daha sonra satılır. Merkez bankaları para politikası aracı olarak repo ve ters repo işlemlerini kullanır.
Örnek Kullanım
"Banka, kısa vadeli likidite ihtiyacını karşılamak için elindeki devlet tahvillerini repo işlemiyle bir hafta süreyle sattı ve hafta sonunda %45 faizle geri aldı."
İlgili Terimler
Hazine Bonosu
Hazine Bonosu, devletin kısa vadeli (genellikle 3, 6 veya 12 ay) borçlanma ihtiyacını karşılamak için ihraç ettiği borç senetidir. Hazine bonoları, iskontolu olarak satılır, yani nominal değerinin altında bir fiyattan yatırımcılara sunulur ve vade sonunda tam değeri üzerinden geri ödenir. Bu fark, yatırımcının kazancını oluşturur. Hazine bonoları, devlet güvencesi altında olduğu için en düşük riskli yatırım araçları arasında kabul edilir ve para piyasasının temel enstrümanlarından biridir. Ayrıca repo işlemlerinde teminat olarak yaygın şekilde kullanılır ve Merkez Bankası para politikası uygulamalarında önemli rol oynar.
Likidite
Likidite, bir varlığın değer kaybetmeden ne kadar hızlı ve kolay bir şekilde nakde dönüştürülebileceğini ifade eden finansal kavramdır. Yüksek likiditeye sahip varlıklar, piyasada bol alıcı ve satıcı bulunduğu için hızlıca alınıp satılabilirken, düşük likiditeye sahip varlıkların satışı zaman alabilir veya değer kaybına neden olabilir. Nakit en likit varlıktır, hisse senetleri ve tahviller orta düzeyde likit, gayrimenkul ise düşük likiditeye sahip varlıklara örnektir. Şirketler ve bankalar için likidite, kısa vadeli yükümlülüklerini karşılama kapasitesini gösterir.
Mevduat
Mevduat, bireylerin veya kurumların tasarruflarını güvenli bir şekilde saklamak ve faiz geliri elde etmek amacıyla bankalara yatırdıkları paradır. Mevduat, bankaların en önemli fon kaynağıdır ve bankalar bu fonları kredi olarak müşterilere kullandırır. Mevduat hesapları vadesiz (cari hesap, vadeli olmayan tasarruf hesabı) veya vadeli olabilir. Vadeli mevduatta para belirli bir süre için bankaya yatırılır ve karşılığında daha yüksek faiz oranı elde edilir. Türkiye'de mevduatlar, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) tarafından belirli bir limite kadar (150.000 TL) sigortalanır.
Para Piyasası
Para Piyasası, kısa vadeli (genellikle bir yıldan kısa) finansal araçların işlem gördüğü ve kısa süreli likidite ihtiyaçlarının karşılandığı piyasadır. Para piyasasında hazine bonoları, repo, ters repo, mevduat sertifikaları ve ticari senetler gibi araçlar işlem görür. Bu piyasa, bankaların, şirketlerin ve devletin günlük nakit akışı yönetimi ve kısa vadeli fon ihtiyaçlarını karşılamak için kullanılır. Para piyasası, orta ve uzun vadeli yatırımların yapıldığı sermaye piyasasından farklıdır ve daha düşük getiri ile düşük risk sunar. Merkez Bankası'nın para politikası uygulamalarının doğrudan etkili olduğu bir piyasadır.