Puan
Puan, borsa endekslerinin seviyesini gösteren sayısal ölçü birimidir. Endeks puanı, endeksi oluşturan hisse senetlerinin toplam performansını tek bir sayıda özetler ve baz tarihinden itibaren değişimi gösterir. Örneğin, BIST 100 endeksi 9.000 puan seviyesindeyse, bu endeksin baz değerine göre o seviyede olduğunu ifade eder. Endekslerdeki değişim de puan olarak ifade edilir; "endeks 100 puan yükseldi" denildiğinde, endeksin sayısal değerinin 100 birim arttığı anlaşılır. Puan değişimleri yanında yüzdesel değişimler de önemlidir çünkü aynı puan artışı farklı seviyelerde farklı yüzde anlamına gelir.
Örnek Kullanım
"BIST 100 endeksi bugün 250 puan yükselerek 9.500 puan seviyesine ulaştı ve bu artış yüzdesel olarak %2,7'ye karşılık geliyor."
İlgili Terimler
BIST 100
BIST 100, Borsa İstanbul'da işlem gören en yüksek piyasa değerine ve işlem hacmine sahip 100 şirketin hisse senetlerinin performansını ölçen ve Türkiye'nin en önemli borsa endeksidir. BIST 100, Türk sermaye piyasasının genel durumunu ve yönünü gösteren bir gösterge niteliğindedir. Endeks, baz değeri 1986 yılında 100 olarak belirlenmiş olup, içindeki şirketlerin piyasa değerine göre ağırlıklandırılmış bir hesaplama yöntemi kullanılır. BIST 100'deki yükseliş ekonomiye olan güveni, düşüş ise tersi durumu yansıtabilir.
Borsa
Borsa, hisse senetleri, tahviller, emtialar ve diğer finansal araçların alınıp satıldığı organize ve düzenlenmiş piyasalardır. Borsalar, şirketlerin sermaye toplamasına, yatırımcıların tasarruflarını değerlendirmesine ve fiyatların şeffaf bir şekilde oluşmasına olanak tanır. En bilinen borsa türü hisse senedi borsasıdır, ancak emtia borsaları, vadeli işlem borsaları ve döviz borsaları gibi farklı türleri de bulunur. Türkiye'deki ana borsa Borsa İstanbul (BIST), dünyada ise New York Borsası (NYSE) ve NASDAQ en önemli borsalar arasındadır.
Endeks
Endeks, belirli bir piyasanın, sektörün veya varlık grubunun genel performansını ölçmek için kullanılan istatistiksel bir göstergedir. Finans piyasalarında endeksler, seçilmiş hisse senetlerinin, tahvillerin veya diğer finansal araçların fiyat hareketlerini tek bir sayısal değerde özetler. En yaygın kullanım alanı borsa endeksleridir ve yatırımcılara piyasanın genel durumu hakkında hızlı bilgi sunar. Endeksler genellikle belirli bir baz tarih ve değerden başlar (örneğin 100 veya 1000) ve zamana göre değişimlerle hesaplanır. Örnek endeksler: BIST 100, S&P 500, Dow Jones.
NASDAQ
NASDAQ (National Association of Securities Dealers Automated Quotations), Amerika Birleşik Devletleri'nde teknoloji ve büyüme odaklı şirketlerin yoğun olarak işlem gördüğü elektronik borsa ve aynı zamanda bu borsadaki şirketlerin performansını ölçen endeksin adıdır. 1971 yılında kurulan NASDAQ, dünyanın ilk elektronik borsası olma özelliğine sahiptir. Apple, Microsoft, Amazon, Google (Alphabet), Meta (Facebook), Tesla gibi dünyanın en büyük teknoloji şirketleri NASDAQ'ta işlem görür. NASDAQ Composite ve NASDAQ 100 gibi farklı endeksleri bulunur ve özellikle teknoloji sektörünün sağlığını gösteren önemli bir göstergedir.
S&P 500
S&P 500 (Standard & Poor's 500), Amerika Birleşik Devletleri'ndeki en büyük 500 halka açık şirketin hisse senetlerinin performansını ölçen ve dünyanın en yaygın takip edilen borsa endekslerinden biridir. Standard & Poor's tarafından hesaplanan bu endeks, ABD ekonomisinin ve borsasının genel sağlığını gösteren önemli bir göstergedir. S&P 500, piyasa değerine göre ağırlıklandırılır, yani büyük şirketlerin endeks üzerindeki etkisi daha fazladır. Teknoloji, sağlık, finans, tüketim gibi farklı sektörlerden şirketleri içerir ve ABD borsasının yaklaşık %80'ini temsil eder.